อานาปานสติ ตามแบบพระพุทธเจ้า
เมื่ออานาปานสติสมบูรณ์ แล้วสติปัฏฐาน(กายเวทนาจิตธรรม)ก็สมบูรณ์ แล้วโพชฌงค์ก็สมบูรณ์ แล้ววิชา(ตรัสรู้)ก็สมบูรณ์ แล้ววิมุตติ(หลุดพ้น)ก็สมบูรณ์ นั่นแหละ คือการบรรลุมรรคผล ย่อมบรรลุอรหัตตผลในทันทีในปัจจุบัน ถ้าไม่เช่นนั้นย่อมบรรลุอรหัตตผลในการแห่งมรณะ ในเวลาดับจิต หรือไม่เช่นนั้นเป็นอย่างน้อยสุด บรรลุอานาคามีแต่ละประเภท สามารถรู้วันตายภายในวินาทีนั้น ความหวั่นไหวแห่งกาย ความหวั่นไหวโยกเยกแห่งจิตไม่มี เจริญให้มาก นั่งนิ่งเหมือนดั่งรูปปั้นสลักหิน
ให้บัณฑิตกำหนดสิ่งใดสิ่งหนึ่งทุกลมหายใจเข้าออก ในอานาปานสติ ๑๖ ขั้น แต่ละขั้นๆ ส่วนขั้นที่ ๑๕ คือกำหนดการดับลงของกิเลสและความทุกข์ โดยการวางสุข จึงดับซึ่งทุกข์ จึงเป็นนิโรธ จากนั้นแล้วให้สลัดคืนลมหายใจหรือจิตใจนี้ ในอานาปานสติขั้นที่ ๑๖ ขั้นสุดท้ายที่สำคัญที่สุด คืนให้เจ้าของเดิมคือ คืนกลับไปให้กับธรรมชาติ ย่อมไม่ยึดมั่นถือมั่น ว่าเป็นตัวตนได้เลย
เมื่อสมาธิกับปัญญาอยู่ด้วยกัน กลมกลืนในขณะเดียวกันพร้อมเป็นปฏิเวธ จึงเปล่งเสียงอุทานว่า “สุขจริงหนอ สุขจริงหนอ” ตลอดเวลา เป็นมหานิพพานโดยแท้จริง เหตุเพราะว่า จิตใจนั้น หากเป็นลม อันเกิดอยู่สำหรับโลก ไม่ใช่จิตใจของเรา ซึ่งโลกเขาตั้งแต่งไว้ก่อนเรา เราจึงเข้ามาอาศัยอยู่กับด้วยลม จิตใจ ณ กาลภายหลัง
ถ้าหากเป็นจิตใจของเรา ที่พาเอามาเกิด ครั้นเกิดขึ้นแล้ว ใจนั้นก็หมดไป ใครจะเกิดขึ้นมาได้อีก นี้ไม่ใช่จิตใจของใครสักคน เป็นของมีอยู่สำหรับโลก ผู้ใดจะเกิด ก็ถือเอาลมนั้นเกิดขึ้น ครั้นได้แล้วเป็นจิตของตน ที่จริงเป็นของสำหรับโลกทั้งสิ้น ถ้าวันใดเราเห็นว่า จิตกับธรรมชาติที่แวดล้อมอยู่ เป็นสิ่งเดียวกัน วันนั้นจะพ้นทุกข์
พระพุทธองค์ทรงตรัสว่าดีแล้วหนอ
ความไหวต่อกายและใจไม่มีหนา
แก่ผู้ที่ดับกิเลสด้วยปัญญา
คือเจริญ “อานาปานสติ” อย่างมั่นคง
พระกัปปินะยินแล้ว (จึง) ประกาศว่า
การเจริญอานาปานสติมิมีหลง
เป็นคำสอนของพระศาสดามาโดยตรง
จิตดำรงคงสติมิแกว่งไกว
หากผู้ใดเจริญอานาฯ สมบูรณ์ดี
ทำตามที่พระองค์ทรงวางให้
จิตจะผ่องดุจจันทร์ผันอำไพ
โลกนี้ไซร้ (ก็) ใสสุกทุกทิศา ๚
พระมหากัปปินะมิว่าอยู่แห่งใด
ท่านจักได้เปล่งเสียงอุทานหา
“สุขจริงหนอ สุขจริงหนอ” ตลอดเวลา
ภิกษุพากันหวั่นวิตกใจ
เพราะคิดว่า (พระเถระ) นึกถึงสมบัติเก่า
จึงพากันเข้าเฝ้ากราบทูลไซร้
แม้พระองค์ทรงรู้แจ้งเหตุเป็นไป
แต่ยังรับสั่งให้เรียกพระเถระมา
พระองค์ทรงตรัสถามถึงสาเหตุ
พระกัปปินะตอบเจตน์แห่งกังขา
ท่านเอิบอิ่มปริ่มสุขด้วยธรรมา
ใช่มหา-สมบัติที่เคยมี
พระพุทธองค์จึงตรัสแก่ภิกษุว่า
สุขจากธรรมนำมาพาผ่องศรี
พระกัปปินะเป็นผู้ประพฤติดี
เป็นผู้ที่ปรารภถึง “อมตมหานิพพาน”...ดังนี้
(cr.page: หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชโช at Mar 27, 2016)
